UDERZENIE PANCERNE NA TOMASZÓW LUBELSKI

O polskich wojskach pancernych rzadko mówi się w kontekście wojny obronnej 1939 roku, a o udanym uderzeniu pancernym wcale. W najbliższy weekend w Tomaszowie Lubelskim odbędzie się rekonstrukcja tamtych wydarzeń. W akcji zobaczymy m.in. Warszawską Brygadę Pancerno-Motorową.

17 września 1939 kojarzy się głównie z datą agresji ZSRR, na walczącą od przeszło dwóch tygodni Polskę. Jedynie znawcy tematu i pasjonaci wiedzą, że tego dnia rozpoczęła się pierwsza z dwóch bitew stoczonych pod Tomaszowem Lubelskim. Ogólna sytuacja strategiczna Wojska Polskiego w tej fazie wojny była już niestety bardzo zła. Wódz naczelny nakazywał większym zgrupowaniom wojsk polskich kierować się na tzw. przedmoście rumuńskie, aby tam organizować jakikolwiek opór. Wydaje mi się jednak, że chodziło już chyba tylko o uratowanie jak największej liczby żołnierzy. Mogliby oni zasilić szeregi przyszłej armii polskiej na zachodzie.

Taki rozkaz otrzymało zgrupowanie wojsk składających się z resztek Armii „Kraków” oraz Armii „Lublin”. W skład ugrupowania wchodziły jednostki szybkie w tym Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa dowodzona przez płk Stefana Roweckiego. Wykonanie zadania wiązało się ze stoczeniem szeregu walk z oddziałami niemieckimi. Doszło do nich pod Krasnobrodem, Majdanem Wielkim, Ulowem, Szarowolą, Zielonem, Pasiekami, Łosińcem, Rogóźnem. Na Tomaszów Lubelski skierowano uderzenie pancerne, które odniosło sukces. Miasto zostało zdobyte, ale… Już podczas pierwszej wojny światowej Brytyjczycy przekonali się, że czołgi potrafiły co prawda zdobywać teren, ale utrzymywać mogła go wyłącznie piechota. Czy inaczej mogło być we wrześniu 1939 roku? Nie. Ze względu na brak wsparcia, zaopatrzenia i wobec rosnącej przewagi Niemców, polskie czołgi musiały się wycofać. Trzy dni walk (17-20 września) i całe zgrupowanie wojsk polskich musiało skapitulować. Tomaszów Lubelski miał jednak w ciągu najbliższych dni znów stać się teatrem działań wojennych.

pzII_tomaszow_lubelski_rekonstrukcja

W poprzednich rekonstrukcjach udział brały repliki niemieckich czołgów. Poznajecie, które to panzery? fot. www.mnzamosc.pl

Napływały tam, bowiem jednostki Frontu Północnego, którego oddziały również przebijały się w kierunku południowym. Zdobyto Tyszowce, Komarów, Łaszczów, Rachanie, a także Wożuczyn. Natarcie na Antoniówkę załamało się pod ogniem artylerii i karabinów maszynowych. Największe sukcesy podczas drugiej bitwy odnosiła Nowogrodzka Brygada Kawalerii pod dowództwem gen. bryg. Władysława Andersa. Jej uderzenie na Krasnobród doprowadziło do rozbicia niemieckiej obrony. Pozostałe jednostki (dywizje piechoty) nie miały więcej szczęścia. Rozbicie i rozproszenie w takiej kolejności układał się ich dalszy szlak bojowy. W nocy 23/24 września było już po wszystkim.

Tamte pamiętne i tragiczne zarazem dla polskiego oręża wydarzenia będą rekonstruowane już w najbliższą niedzielę (15.09.) pod Tomaszowem Lubelskim. Do inscenizacji dojdzie na łąkach Dąbrowy Tomaszewskiej. Rekonstruktorzy odtworzą dwa epizody tamtych dni:

  • atak Armii Czerwonej na strażnicę Korpusu Ochrony Pogranicza z dnia 17 września
  • walki Brygady Pancerno-Motorowej w dniach 17-20 września

Pasjonaci i wszyscy, którzy interesują się tematyką II wojny światowej powinni jednak jak najszybciej wyruszyć do Tomaszowa Lubelskiego, gdyż pierwsze atrakcje zaczynają się już w piątek. Obchody rozpoczną się od sesji naukowo-historycznej pn. „Ocalić od zapomnienia”. Drugiego dnia (sobota) odbędzie się wystawa, na której zaprezentowany będzie wojskowy sprzęt rekonstrukcyjny i współczesny. Szczegółowy program imprezy poniżej:

Piątek 13 września 2013 r.

godz. 10.00 – Sesja naukowo – historyczna pn. „Ocalić od zapomnienia”

  • aula Wydziału Zamiejscowego NPiE KUL – ul. Lwowska 80

godz. 11.00 – Koncert rockowego zespołu historyczno – patriotycznego „FORTECA” dla uczniów tomaszowskich szkół

  • Tomaszowski Dom Kultury

godz. 18.00 – Projekcja filmów dokumentalnych o kampanii wrześniowej 1939 r.

  • Urząd Miasta ul. Lwowska 57
tomaszow_lubelski_rekonstrukcja_historia

Po nieudanych próbach przebicia na południe, polskie jednostki musiały bronić się przed niemieckimi atakami. fot. www.dobroni.pl

Sobota 14  września 2013 r.

godz. 10.00 – VI Biegi Uliczne z okazji 74 rocznicy Bitew pod Tomaszowem Lubelskim

  • stadion OSiR „Tomasovia”

godz. 11.00 – II Tomaszowski Półmaraton Pamięci Żołnierzy Września 1939

  • start przy pomniku Żołnierzom Września 1939

godz. 14.00 – Prezentacja pojazdów, wyposażenia i umundurowania historycznego

  • Rynek miejski

godz. 15.00 – Msza Święta w intencji poległych Obrońców Ojczyzny

  • kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusa

godz. 16.00 – Przemarsz uczestników uroczystości z kościoła pod pomnik

Żołnierzom Września 1939 i na Cmentarz Wojenny 1939 r.

  • złożenie wieńców w asyście grup rekonstrukcji historycznej

godz. 17.30 – Koncert Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego

  • Tomaszowski Dom Kultury

 

Niedziela 15 września

godz. 11.00 – VI REKONSTRUKCJA BITEW pod Tomaszowem Lubelskim – Łąki Stadniny Koni „Pod Lasem” w Dąbrowie Tomaszowskiej

  • polowa Msza Święta w intencji Ojczyzny
  • apel Poległych z udziałem Kompanii Honorowej Wojska Polskiego
  • rekonstrukcja ataku sowieckiego na strażnicę Korpusu Ochrony Pogranicza
  • rekonstrukcja przebicia Warszawskiej Brygady Pancerno – Motorowej przez Tomaszów Lubelski
  • defilada grup rekonstrukcyjnych

Modelstory 12 września 2013 GŁÓWNA, NIUSY