PIERWSZE VICKERSY

Zaraz po zakończeniu pierwszej wojny światowej brytyjscy inżynierowie zadawali sobie następujące pytanie; co może być lepszego niż czołg w kształcie rombu? Odpowiedź wydawała się być oczywista. Czołg w kształcie rombu. Podobnie mędrkowali decydenci z Ministerstwa Wojny. Sądzili oni, że drobne modyfikacje wysłużonej konstrukcji będą sprawdzać się w nowej dekadzie.

Czołgi z kadłubem o romboidalnym kształcie znakomicie nadawały się do pokonywania okopów i umocnień, które oplotły front zachodni w latach 1914-1918. W dokumencie Plan 1919, J.F.C. Fuller wskazał dwa typy czołgów, które miały mieć decydujące znaczenie w przyszłej, zwycięskiej ofensywie państw zachodnich. Były to ciężki Mark VIII Tank oraz Medium Mark D. Ten ostatni posiadał szereg innowacji i był na wyspach brytyjskich przełomową konstrukcją. Wszystkie dotychczasowe angielskie czołgi, pomimo ciągłej modyfikacji i wprowadzaniu ulepszeń nie otrzymały obracanej wieży, patentu, który po raz pierwszy zastosowali Francuzi w Renault FT. Pomimo tej słabości to właśnie wspomniane bez wieżowe pojazdy miały otworzyć drogę aliantom do Berlina. Wydarzenia z listopada 1918 roku znacząco zmieniły szansę na realizację założeń wspomnianej koncepcji. Romboidalne czołgi pozostały jednak w głowach decydentów i inżynierów.

Vickers-no2-porownanie

U góry pierwszy VIckers, na dole Medium Mark B. Na pierwszy rzut oka, czołgi są podobne. W uwagę rzuca się obracana wieża w nowszej konstrukcji. Podczas wielkiej wojny światowej dominowały nieruchome nadbudówki.

Już w 1919 roku firma Vickers rozpoczęła prace nad budową pierwszego angielskiego czołgu lekkiego. Na pierwszy rzut oka nowy pojazd podobny był do Medium Mark B. Różnica polegała przede wszystkim na zrezygnowaniu w nowej konstrukcji z nieruchomej nadbudówki, na rzecz obracanej o 360° wieży. Zawieszenie składało się z kół napinających, napędowych oraz wózków, w których znajdowały się dwa koła nośne. Nowością konstrukcyjną było zastosowanie sprężyn, które zapewniały amortyzację. To, że pozostawiała ona wiele do życzenia to jedna sprawa. Pamiętać jednak należy, że w poprzednich konstrukcjach takich rozwiązań nie stosowano, co negatywnie odbijało się na warunkach służby angielskich czołgistów.

Obudowa czołgu była efektem wniosków, jakie płynęły z działań bojowych pierwszej wojny światowej. Model posiadał trzy włazy, którymi można było w razie zagrożenia ewakuować się. Dwa znajdowały się w kadłubie (po jednym w bocznej ścianie), a trzeci na wieży a w zasadzie kopule zamontowanej na wieży. W przeciwieństwie do podobnych konstrukcji wojennych, Vickers nie miał z tyłu pionowej ściany. W nowym modelu była ona ułożona pod kątem 40°. Zrezygnowano z przedniej kabiny, w której w czołgach z lat 1916-1918 siedzieli kierowca oraz dowódca. Ten pierwszy, co prawda nadal siedział z przodu, ale „nos” znacznie zmniejszono, a szczeliny obserwacyjne przez które kierowca mógł oceniać sytuację zlokalizowane były w podstawie wieży.

vickers-tank-no1

W porównaniu z poprzednimi romboidalnymi konstrukcjami Vickers No. 1 charakteryzował się bardziej zaokrągloną linią. Kierowca obserwował przedpole poprzez szczeliny zlokalizowane u podstawy wieży. fot. The Inter War Period 1919-1939.

Wewnątrz panował klasyczny układ przedziałów. Z przodu znajdował się bojowy, z tyłu silnikowy wraz z benzynową jednostką napędową o mocy 86 hp. Czołg wyposażony był w system chłodzenia cieczą. Zainstalowano również hydrauliczny typ przekładni Williams – Jenney, co było pewną nowinką techniczną i jak każda nowinka techniczna, sprawiała kłopoty. W górnej płycie pancernej wspomnianego przedziału wycięte były otwory. Znajdowały się tam wentylatory, rury wydechowe. Załoga składała się z pięciu członków: dowódcy, kierowcy i trzech strzelców.

Średnica wieży wynosiła 170 cm i równała się niemalże średnicy nadbudówki. Czołg, co było już swego rodzaju brytyjską tradycją, zaprojektowano w dwóch podstawowych wersjach: męskiej i żeńskiej. Vickers No. 1 był wariantem żeńskim wyposażonym w trzy karabiny maszynowe Hotchkissa. Zamontowano je w wieży w następującej konfiguracji: dwa z przodu i jeden z tyłu. Teoretycznie pozwalało to na uderzenie w wiele celów w jednym czasie. Zapas amunicji wynosił 6000 sztuk. Czołg męski, a więc Vickers No. 2 wyposażony był z kolei w działo kalibru 57 mm (inne źródła podają kaliber 47 mm). Formalnie pozostały miejsca na trzy karabiny, w rzeczywistości zamontowany był jedynie karabin przeciwlotniczy. Zapas amunicji do działa wynosił 50 sztuk. Pojazd ważył 8,5 tony, pancerz miał grubość 12 mm. Niestety nie znam wymiarów tego pojazdu. Po prostu nie udało mi się do nich dotrzeć.

vickers-tank-tyl

Ułożone pod kątem płyty pancerne stosowano już w 1921 roku. fot. The Inter War Period 1919-1939.

Pierwszym pojazdem, który wszedł do służby a w zasadzie testów był Vickers No 1. Miało to miejsce w 1921 roku. Drugi prototyp gotowy był pół roku później. Podczas testów model osiągał 24 km/h na utwardzonej drodze. Jak na tamten czas nie była to największa prędkość, jednakże, jeśli chodzi o konstrukcje o romboidalnym kształcie, był to najlepszy wynik. Pojazd był w stanie przekraczać okopy szerokości 3 metrów i ściany wysokości więcej niż 1 metr. Czołg nie został dopuszczony do produkcji masowej gdyż miał kilka wad. Największym jego problemem był układ transmisji.

Pierwszy model wyprodukowany przez Vickersa to konstrukcja budowana dla potrzeb wojny pozycyjnej, której kras miał miejsce u schyłku lata 1918 roku. Romboidalna konstrukcja nadawała się znakomicie do pokonywania umocnionych linii, okopów. Wraz z końcem wojny kończył się pewien etap rozwoju wojsk pancernych, a tym samym konstrukcji. Na początku lat 20-tych inżynierowie Vickersa zdawali się nie zdawać sobie z tego sprawy. Liczne testy pokazały, że konstrukcja znakomicie spełniałaby swoje role w 1916 roku. Doświadczenia wyniesione z prac nad Vickers No. 1 i No. 2 zaowocowały wnioskami, które rozpoczęto wdrażać w następnej maszynie Vickersa. Miał to być czołg średni, który ustalił standardy konstruowania opancerzonych pojazdów gąsienicowych w latach XX-tych.

dane-techniczne-vickers-czolg

_________________________________________________________________________________________________________________________
The Royal Armoured Corps Tank Museum, The Inter War Period 1919-1939, Royal Armoured Corps Tank Museum, 1977
N.W.Duncan, Medium Marks I-III, Profile Publications Limited, Berkshire
P. Chamberlain, Ch. Ellis, Tanks Of The World, 1915-1945, Cassel & Co
Ch. Chant, World Encyclopedia of The Tank, London 1994

 

 

Modelstory 26 listopada 2013 BRYTYJSKIE, DZIECIŃSTWO, GŁÓWNA