NIETOPERZ – NIEZWYKŁA ZABAWKA CARA MIKOŁAJA II

Tylko trzy państwa przystąpiły w pierwszym roku wielkiej wojny do wyścigu, którego celem było skonstruowanie seryjnie produkowanego czołgu. Na początku 1915 roku, Francja pierwsze testy miała już za sobą. Na wyspach brytyjskich próbowano przeróżnych koncepcji, lecz żadna nie rokowała nadziei. Jedynie w Rosji testowano projekty, które wydawało się są blisko celu.

Próby przechodził Vezdekhod. Projekt Mendelejewa był na deskach kreślarskich, jednak nikt się nie zabrał do budowy choćby drewnianego modelu. Powstała za to drewniana miniatura innego pojazdu, który miał niebawem rozpalić wyobraźnię samego imperatora, Cara Mikołaja II.

MONSTRUM NAPĘDZANE MECHANIZMEM GRAMOFONU

Pewien inżynier, Mikołaj Lebiedenko, wraz z zespołem kolegów wypracował koncepcję pojazdu, który byłby w stanie pokonywać najróżniejsze przeszkody terenowe. Po opracowaniu głównych założeń konstrukcyjnych, wybudowano mały drewniany model, którego napęd stanowił mechanizm gramofonowy. Miniatura została zademonstrowana carowi Mikołajowi II. Władcy spodobał się nowatorski projekt i polecił inżynierom kontynuować prace. Zapewnił też konstruktora, że fundusze na realizację ambitnego przedsięwzięcia się znajdą. Stąd też popularna nazwa maszyny – Car Tank. Czasem można się też spotkać z określeniem Lebiedenko Tank, od nazwiska głównego konstruktora.

model_nietoperz_carska_zabawka_czolg

Wyróżniającym się elementem konstrukcji były koła nośne o średnicy 9 metrów. Wielkością i ciężarem miały miażdżyć zasieki i umocnienia torując drogę mniejszym pojazdom.

Z uwagi na fakt, że w owym czasie słowo „tank”, nie miało obecnego znaczenia, wolę używać oficjalnej nazwy „Nietoperz”. Skąd ta nazwa? Podobno od wyglądu. Spoglądając na konstrukcję z góry, ma ona przypominać śpiącego nietoperza. Czy tak jest? Oddaję to pod wasz osąd 😉

nietoperz_widok_z _gory

Rzut z góry. Ile nietoperza w nietoperzu?

KONSTRUKCJA

Budowa pojazdu postępowała bardzo szybko. W lipcu 1915 roku Nietoperz był gotowy do pierwszych testów. Prototyp przedstawiał się imponująco. Zespół trzech tylnych kół oraz dwa duże koła nośne o średnicy 9 metrów, utrzymywał konstrukcję kilkudziesięciu ton nad ziemią. Pojazd miał układ trójkołowca. Nie wiadomo, czy model miał mieć system amortyzacyjny. Brytyjski Mark I Tank czegoś takiego nie posiadał. Skoro Anglicy nie dbali przesadnie o komfort załogi, wydaje się, że Rosjanie tym bardziej nie zawracali sobie takim drobiazgiem głowy.

czolg_nietoperz_wizualizacja

Centralnym punktem pojazdu była wieża z uzbrojeniem. Miała być świetnym punktem do obserwacji pola bitwy. Wizualizacja autorstwa Mikhail’a Levin’a.

Kadłub mieścił się na wysokości 5 metrów. Patrząc na główną część konstrukcji, z góry przypomina ona literę T. W centralnej części kadłuba umiejscowiona była wieża, w której znajdować się miało uzbrojenie (karabiny maszynowe, bądź działa). Mniej więcej po środku ramion usytuowane były potężne ramy, na których zamontowano koła nośne. Sponsony, w których mieściły się kolejne stanowiska strzeleckie, zamontowano na końcu ramion kadłuba. Małe koło napędowe znajdowało się na końcu ogona, który wznosił się do części centralnej czołgu. Pod kadłubem zlokalizowano mniejszą wieżę, w której montowano dodatkowe uzbrojenie. Przynajmniej taki był zamysł inżynierów. Dopóki jednak pojazd nie miał za sobą testów, nie mógł być wyposażony w działa (potrzeby frontowe). Wysokość pojazdu wynosiła 9 metrów, długość ponad 17, a 12 szerokość. Załogę stanowiło 10-ciu ludzi.

sponson_uzbrojenie_nietoperz_czolg_wizualizacja

Ramię kadłuba (z każdej strony) wieńczył sponson, który planowano uzbroić w armatę polową. Wizualizacja Mikhail’a Levin’a.

POCZĄTKI KARIERY SŁYNNEGO SILNIKA

Tym, co powinno zainteresować wszystkich znawców broni pancernej jest zastosowana w Nietoperzu jednostka napędowa. Pojazd był wyposażony w dwa silniki Maybach’a, każdy o mocy 240-stu koni mechanicznych. Producent tych jednostek napędowych, w ciągu najbliższego ćwierćwiecza, dostarczy całej gamy silników dla serii pojazdów bojowych, o wdzięcznej nazwie Panzerkampfwagen (wszystkie numerki od I do VI). Silniki zastosowane w konstrukcji Lebiedenki, miały rozpędzać pojazd do 17 km/h, co jak na warunki I WŚ było dużą prędkością. Zastosowane Maybach’y może i były solidne, jednakże były zbyt słabe na 60-tonowego kolosa, ale o tym za chwilę.

czolg_zdjecie_nietoperz_proby

Jedno z nielicznych zdjęć stalowego potwora. Sylwetki ludzi uwidaczniają rozmiary pojazdu, który miał działać deprymująco na postawę żołnierzy nieprzyjaciela.

Waga oraz rozmiary Nietoperza przysparzały problemów logistycznych. Model w częściach miał być transportowany koleją (również na oficjalne testy). Próby rozpoczęły się w sierpniu 1915 roku. Początek testu przebiegał pomyślnie. Nietoperz powalił drzewo, po czym wpadł tylnym kołem do niedużego rowu. Po chwili okazało się, że silniki są zbyt słabe, aby wydobyć maszynę z tych wydawałoby się błahych tarapatów.

GĄSIENICE SĄ PRZYSZŁOŚCIĄ?

Po tym fiasko zespół inżynierski zabrał się za pracę nad wstawieniem mocniejszych silników. Plany te nigdy nie zostały zrealizowane. Wojsko nie zgodziło się na kontynuowanie projektu. Był zbyt drogi. Koszt przedsięwzięcia wynosił już 250.000 rubli. Ponadto uważano, że wielkie koła nośne będą zbyt wrażliwe na ogień artyleryjski. Zmieniały się też światowe trendy w dziedzinie konstrukcji pancernych pojazdów.  W tym samym czasie Anglia i Francja zaczęły budować i rozwijać pomysły, które po kilku miesiącach miały przekształcić się w pierwsze seryjnie produkowane czołgi. Wszystko wskazywało na to, że to gąsienice miały zostać „nogami” nowej broni. A Nietoperz? Jak utknął tak stał zapomniany w lesie. Przetrwał gorące czasy rewolucji bolszewickiej i dopiero w 1923 roku pojazd złomowano.

kolo_nosne_nietoperz_czolg_wizualizacja

Koła nośne przymocowane były do potężnych ram usytuowanych po środku ramion kadłuba. Wizualizacja autorstwa Mikhail’a Levin’a.

O KROK OD PANCERNEJ POTĘGI

Jak już wspomniałem na początku tego tekstu, w 1915 roku, to Rosjanie prowadzili w wyścigu, którego celem było skonstruowanie pierwszego seryjnego czołgu. Problem w tym, że wstępnie przyjęte koncepcje, nie sprawdzały się podczas testów. Opisywany powyżej Nietoperz oraz inny pojazd Vezdekhod odpadły w fazie testów. Ten ostatni projekt można było kontynuować. Wystarczyło wzmocnić silnik i przekonstruować układ sterowania oraz system jezdny. Projekt Mendelejewa zapowiadał się dobrze, ale nikt go nie budował. Na papierze Rosjanie posiadali pojazdy trzech rodzajów:

• Nietoperz – przełamania
• Mendelejew – wsparcia artyleryjskiego
• Vezdekhod – wsparcia piechoty

pancerny_oddzial_armii_rosyjskiej

Rodzinka w komplecie – prawie. Tak mogły wyglądać rosyjskie siły pancerne pod koniec 1915 roku. Żadne z walczących wówczas w I WŚ państw nie mogło pochwalić się projektem skutecznego pojazdu gąsienicowego.

W rzeczywistości, pozbawiona nowoczesnego sprzętu armia rosyjska w momencie prowadzenia prób z nową bronią, doznawała samych klęsk. Pojawiały się nowe pomysły, ale były one niepraktyczne. Jednym z nich był walec o średnicy sześciu metrów. Do budowy zaproponowano płyty stosowane przy produkcji metalowych kotłów. Konstruktor zakładał, że żołnierze będą pchać walec przed sobą. Po bokach miały być zamontowane karabiny maszynowe. Inżynier nie potrafił wyjaśnić jednak jak żołnierze mieli skręcać walcem. Także inne pytanie, jak pchać urządzenie pod górę, również pozostawało bez odpowiedzi. Innym dziwnym projektem była koncepcja niejakiego Nawrockiego. Projekt wykraczał poza możliwości techniczne ówczesnych czasów. Zaproponowany model miał ważyć 190 ton. Trzy rolki stanowiły zawieszenie, a 16 dział i 10 karabinów maszynowych, uzbrojenie.

nietoperz_czolg_dane_techniczne

Brak koncepcji prowadzenia wojny i niewystarczający potencjał przemysłowy doprowadził do zahamowania obiecującego programu rozwoju czołgów w Rosji. Burzliwe lata, które nastały niebawem w największym terytorialnie państwie świata, nie pozwoliły myśleć o budowie pojazdów pancernych. Dopiero po kilku latach wznowiono prace, ale już nad zupełnie innymi projektami. Nowe modele miały mieć wymalowany na kadłubie nowy symbol. Czerwoną gwiazdę.

______________________________________________________________________________________________________________________

http://www.landships.freeservers.com/lebedenko_info.htm

Modelstory 29 stycznia 2013 GŁÓWNA, NARODZINY, ROSYJSKIE/ZSRR