LEICHTTRAKTOR, POCZĄTKI PANZERWAFFE

Rheinmetall – Borsig, Daimler-Benz oraz Krupp, te trzy firmy miały walczyć o miano producenta pierwszego niemieckiego czołgu lekkiego, którego produkcja miała ruszyć na początku lat 20-tych. Niemcy pomimo restrykcji Traktatu Wersalskiego, żywo interesowali się nowym rodzajem broni. Zapisy traktatu postanowili obejść w bardzo prosty sposób.

Zastosowali sprawdzony już przy produkcji ciężkiego czołgu, Grosstraktor, trik. Czołg lekki w oficjalnym nazewnictwie był lekkim traktorem. Wystarczy jednak spojrzeć na liczne fotografie z tamtego okresu aby zdać sobie sprawę, że z traktorem i rolnictwem pojazd miał niewiele wspólnego. Przepraszam miał gąsienice, ale na tym koniec podobieństw. Trudno również uwierzyć, że ciemne mundury, czołgistów mogą mieć coś wspólnego z rolą. Pomimo tego Niemcy zdecydowali się na ten prostacki sposób i udało im się przechytrzyć aliantów. Opisywany dziś model znany jest miłośnikom broni pancernej pod nazwą Leichttraktor.

Lt-czolg-model-rhein-metal

Leichttraktor miał nietypowo, z przodu, zamieszczony silnik, który był w stanie rozpędzić czołg do prędkości około 20 km/h. fot. www.mg-tank.ru

Masa modelu nie miała przekraczać 10 ton. Już o tym pisałem przy okazji opisywania Grosstraktora, ale wspomnę jeszcze raz. W latach 20-tych republika weimerska prowadziła dość ciekawą i owocną współpracę wojskową z ZSRR. Niedaleko Kazania powstała Panzertruppenschule Kama, w której gośćmi były takie znakomitości jak: Heinz Guderian, Walter Model, Ernst Volckheim, czy Wilhelm Ritter von Thoma. Sama pancerna śmietanka, prawda? Dzięki temu mało znanemu i nie nagłaśnianemu epizodowi, Niemcy testowali tam nowe „traktory” oraz taktykę. Zanim do tego doszło, powstać musiał najpierw pojazd.

W maju 1928 roku oficjalnie zainaugurowano program budowy lekkiego traktora. Kilka miesięcy później do projektu zaproszono trzy firmy, Rheinmetall-Borsig, Daimler-Benz oraz Krupp. Firmy poproszono o skonstruowanie czołgu lekkiego, na opracowanym już wcześniej podwoziu lekkiego opancerzonego ciągnika, który opracowano jeszcze w 1927 roku. Żeby tradycji stało się zadość, Niemcy wyposażyli ciągnik w armatę kalibru 37 mm. W celu zwiększenia skuteczności pojazdu postanowiono wymienić 37mm pukawkę na coś konkretniejszego. Tak ciągnik został wyposażony w armatę kalibru 77 mm. Ech ci Niemcy, wszystko co u nich na gąsienicach, nazywali ciągnikami lub traktorami i musiało to mieć uzbrojenie 😉

lt-model-panorama-nowa

U góry pojazd skonstruowany przez Kruppa, poniżej model wyprodukowany przez Rheinmetall. Wieża jest ta sama, ale kadłub nie mówiąc już nic o zawieszeniu zupełnie inne.

Wkrótce Krupp zaprezentował prototyp, który obsługiwany był przez czteroosobową załogę. Długi na 4 metry, szeroki i wysoki na 2 z hakiem, zaprezentowany „traktor” napędzany był silnikiem V6 Daimler-Benz M36 o mocy 100 hp, który potrafił rozpędzić maszynę do 20 km/h (niektóre źródła podają 40 km/h). Podobny prototyp przedstawił Rheinmetall. Główną różnicą było zawieszenie oparte o resory piórowe, podczas gdy model Krupp’a posiadał system sprężyn śrubowych. Obydwa pojazdy zostały oznaczone jako VK31 Leichttraktor. Uzbrojono je w armatę 37mm KwK L/45, która jako Kampfwagenkanone jasno mówiła o przeznaczeniu projektowanych „traktorów”. Raczej nie służyła ona do rozpylania detergentów. Dodatkowym uzbrojeniem był karabin maszynowy zamontowany również w wieży. Wiosną 1930 roku prototypy były gotowe. Próby rozpoczęły się w czerwcu, a przeprowadzano je we wspomnianej szkole wojsk pancernych w Rosji.

W produkcji był też trzeci prototyp (Rheinmetall – Borsig) który miało obsługiwać trzech czołgistów. Uzbrojony był w podobną armatę co wcześniejsze prototypy. Miał mniejszą wieżę i inaczej zaprojektowany układ jezdny. W 1931 roku postanowiono uruchomić produkcję masową. W pierwszej serii miało powstać 289 egzemplarzy, jednakże rok później wycofano się z tego pomysłu. Prowadzono jeszcze testy, ale historia pierwszych lekkich czołgów niemieckich lat powojennych, zakończyła się wraz z zerwaniem współpracy pomiędzy nowym tworem państwowym jakim była III Rzeszą a Związkiem Radzieckim. Był rok 1933, kiedy gorący zwolennik wojsk pancernych, Adolf Hitler doszedł do władzy. Duże nadzieje pokładał jednak już w innej konstrukcji, którą oznaczono jako Sd Kfz 101 znany szerzej jako Pz.Kpfw I. Wówczas już nikt nie myślał o tym aby bawić się z aliantami w ciuciubabkę.

model-czolg-leicht-traktor

Leichttraktor zapożyczał dużo z brytyjskiej konstrukcji czołgu średniego Mk I i II. Niemcy byli bliscy uruchomienia masowej produkcji. Wady opóźniały debiut, lata mijały a na horyzoncie pojawił się już pierwszy ze słynnych panzerów. fot. forum.ioh.pl

Przeglądając fotografie, na których widać Leichttraktor od razu nachodzą mi skojarzenia z LK II, który był projektowany w ostatnich miesiącach wielkiej wojny. Chodzi mi głównie o umiejscowienie jednostki napędowej. Był to jeden z nielicznych w tamtych czasach czołgów, który silnik miał zamontowany z przodu. Po bliższym przyjrzeniu widać jednak całą masę podobieństw z brytyjskim czołgiem Medium Mk I. Może linia kadłuba nie jest do końca taka sama, ale usytuowanie tylnych drzwi.

Ciekawostką jest na pewno fakt, że karabin maszynowy dla tego pojazdu zaprojektowała i wyprodukowała szwedzka firma AB Landsverk i Bofors. Szwedzi wdzięczni byli Niemcom za ich pierwszy czołg, Stridsvagn m/21, który był tak naprawdę niemiecką konstrukcją LK II. Ok napisałem co nieco o tym pojeździe, ale nie wspomniałem nic na temat losów wyprodukowanych egzemplarzy. Po zakończeniu współpracy pomiędzy III Rzeszą a ZSRR, wszystkie cztery egzemplarze wyprodukowane w poszczególnych fabrykach powróciły do Niemiec. Były używane do szkoleń w szkole pancernej w Wustrow. Jeden z prototypów, ten z zawieszeniem Rheinmetall, który odbiega od ogólnie znanego nam wyglądu LT, skończył jako pomnik w Putlos. Nie znam jednak jego losów po 1945 roku.

dane-techniczne-leichttraktor-czolg

Upatruję w tym pojeździe początki maszyn, którymi Niemcy na przełomie lat 30-tych i 40-tych podbili niemalże całą Europę. Podobnie jak miało to miejsce w Anglii, USA, również w Niemczech “zmarnowano” kilka lat na projekt, który nie wszedł ostatecznie do produkcji. Pamiętajmy jednak, że była to pełna doświadczeń lekcja na temat konstruowania czołgów. Wiele rozwiązań zostało wykorzystanych przy projektowaniu Pz. I.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________
P. Chamberlain, Ch. Ellis, Tanks Of The World, 1915-1945, Cassel & Co
www.achtungpanzer.com
www.moderndrawings.jexiste.be

Modelstory 18 marca 2014 DZIECIŃSTWO, GŁÓWNA, NIEMIECKIE